قرار است با توسعه همزمان جاده، ریل و کریدورهای ترانزیتی، «حلقه طلایی» اتصال ایران به آسیای میانه شکل بگیرد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از گرگان، سفرهای استانی دولتها برای بررسی مشکلات و چالشهای هر منطقه، در دولتهای گذشته پایهگذاری شد. سفرهایی که اگر وعدهها و قولهای داده شده دولت به مردم هر استانی اگر عملیاتی میشد، شاید امروز انبوهی از مشکلات وجود نداشت.
سفرهای دولت در ادبیات مدیریت اجرایی کشور به عنوان فرصتی برای «بازتعریف اولویتهای توسعهای» و «تخصیص منابع ملی به پروژههای پیشران» شناخته میشود. استان گلستان نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی استراتژیک خود، همواره در کانون توجه برنامهریزان کلان کشور بوده است؛ استانی که دروازه شرق به غرب و شمال به جنوب ایران محسوب میشود. با این حال، سالها بود که زیرساختهای حملونقل و محیطزیستی این استان با چالشهای جدی دستوپنجه نرم میکردند. تاخیر در تکمیل کریدورهای ترانزیتی، نیمهکاره ماندن بزرگراههای حیاتی و بحران عمیق خلیج گرگان، تنها نمونههایی از این معضلات است که نیازمند یک ورود جدی و تصمیمگیری در سطح ملی هستند.
در این میان، سفر اخیر رئیس دولت چهاردهم به گلستان و تصویب بسته مصوبات ۷۵۰۰ میلیارد تومانی در حوزه وزارت راه و شهرسازی، میتواند به عنوان نقطه عطفی در توسعه زیرساختی استان تلقی شود. این حجم از اعتباری که قرار است در دوسال به استان اختصاص یابد بر محورهای کلیدی همچون تکمیل بزرگراه نوکنده تا جنگل گلستان، توسعه محورهای ترانزیتی اینچهبرون-گنبد و آزادشهر-شاهرود و همچنین اقدامات عاجل برای احیای خلیج گرگان متمرکز شده است.
علاوه بر توسعه جادهای، دستور ویژه پزشکیان برای مطالعه کریدور ریلی شمال به جنوب و تاکید بر لایروبی خلیج گرگان، موضوعات مهم دیگر در این سفر بود؛ موضوعاتی که در آن امنیت انرژی، توسعه ترانزیت و حفظ تعادلهای اکولوژیکی در کنار هم دیده شدهاند. در گفتوگو با سیدمحمد حسینی، مدیرکل و رئیس شورای هماهنگی راه و شهرسازی استان گلستان به بررسی ابعاد فنی، اقتصادی و زیستمحیطی مصوبههای سفر رئیس دولت به استان در حوزههای زیرساختی خواهیم پرداخت.
تسنیم: با توجه به تصویب اعتباری بالغ بر ۲٫۲ همت (۲۲۰۰ میلیارد تومان) برای تکمیل بزرگراه نوکنده تا جنگل گلستان، تحلیل شما از اهمیت استراتژیک این محور در شبکه حملونقل استان چیست و تکمیل تقاطع غیرهمسطح و کمربندی چه گرههای ترافیکی را باز خواهد کرد؟
حسینی: بزرگراه نوکنده تا جنگل گلستان، شاهراه حیاتی غرب به شرق استان گلستان است که نقش شریان اصلی در اتصال این استان به خراسان شمالی و همچنین در دسترسی به جنگلها و مناطق گردشگری منطقه ایفا میکند. تخصیص اعتبار ۲۲۰۰ میلیارد تومانی برای این پروژه، از منظر مهندسی ترافیک و توسعه شهری، یک ضرورت انکارناپذیر بود.
در وضعیت فعلی، با توجه به افزایش تردد کامیونهای ترانزیتی و خودروهای شخصی، ظرفیت موجود محور پاسخگوی حجم جریان ترافیک نبوده و منجر به افزایش زمان سفر، مصرف سوخت و تصادفات جاده میشود. تکمیل این محور به ویژه با ایجاد تقاطع غیرهمسطح، به معنای حذف تقاطعات سطحی و ایجاد جریان ترافیک پیوسته است که به طور مستقیم در کاهش نقاط حادثهخیز و بهبود شاخصهای ایمنی موثر خواهد بود.
از سوی دیگر، تکمیل قطعه دوم کمربندی گرگان در این بسته اعتباری، اهمیتی دوچندان دارد. کمربندیها در شهرهای بزرگ مانند گرگان، وظیفه تفکیک ترافیک عبوری (ترانزیت) از ترافیک داخلی شهری را بر عهده دارند. با تکمیل این کمربندی، کامیونها و خودروهای عبوری که مقصدی در شهر گرگان ندارند، از بافت شهری حذف شده و از طریق مسیر حلقوی به مقاصد خود هدایت میشوند. این امر نه تنها در کاهش ترافیک سنگین در معابر اصلی شهر و کاهش آلودگیهای صوتی و بهبود آسایش شهروندان موثر است، بلکه عمر مفید زیرساختهای شهری را نیز افزایش میدهد. بنابراین، این مصوبه میتواند به عنوان یکی از کلیدیترین اقدامات در مدیریت ترافیک شهری و بینشهری گرگان در سالهای آینده تلقی شود.
تسنیم: یکی از محورهای اصلی این سفر، توسعه کریدور ترانزیتی اینچهبرون به گنبد با اعتبار ۷۰۰ میلیارد تومان و همچنین تکمیل باند دوم جاده گنبد به آبقلا با ۸۰۰ میلیارد تومان است. این پروژهها چه تاثیری بر جایگاه گلستان در کریدور بینالمللی شمال-جنوب خواهند داشت؟
حسینی: استان گلستان به دلیل هممرزی با کشور ترکمنستان و نزدیکی به کشورهای آسیای میانه، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به هاب ترانزیتی منطقه دارد. محور اینچهبرون به گنبد، قطعهای حیاتی از کریدور شمال به جنوب است که میتواند بندر ترکمنباشی را به شبکه ریلی و جادهای مرکزی ایران متصل کند. تخصیص ۷۰۰ میلیارد تومان برای تکمیل و تعریض باند دوم این محور، سرعت و ایمنی تردد را به شدت افزایش و زمان سفر را کاهش میدهد. در اقتصاد حملونقل، زمان برابر با هزینه است؛ بنابراین هرگونه کاهش زمان سفر، رقابتپذیری این مسیر را نسبت به مسیرهای جایگزین افزایش داده و ترانزیت کالا را به سمت استان جذب میکند. این پروژه به عنوان یک پروژه پیشران، میتواند محرک توسعه اقتصادی مناطق شرق استان و ایجاد اشتغال در بخشهای لجستیک و خدمات شود.
در کنار این، تکمیل باند دوم جاده گنبد به آققلا با اعتبار ۸۰۰ میلیارد تومان، حلقه مفقوده دیگری در این شبکه است. این محور ارتباطی، گنبد را به شهرستان آققلا و در نهایت به بندر ترکمن و گرگان متصل میکند. تکمیل باند دوم، ظرفیت تردد این محور را دو برابر کرده و امکان تردد ایمن برای تریلیهای سنگین را فراهم میکند. با توجه به اینکه بخشی از کریدور شمال-جنوب از مسیر شاهرود به اینچهبرون عبور میکند، هماهنگی در توسعه این محورها با پروژههای در حال اجرا در استانهای همجوار (مانند خراسان شمالی) ضروری است. این مجموعه اقدامات، گلستان را از یک استان مسیر، به یک استان مقصد و قطب لجستیک در منطقه تبدیل خواهد کرد.
تسنیم: در خبرها اعلام شده که برای محور بندرترکمن به گمیشان نیز ۹۰۰ میلیارد تومان تخصیص یافته است. با توجه به اینکه این محور در کنار تالاب گمیشان قرار دارد، چگونه میتوان بین توسعه زیرساخت و حفاظت از محیطزیست، به ویژه با توجه به بحران گرد و غبار در این منطقه، تعادل برقرار کرد؟
حسینی: محور بندرترکمن به گمیشان از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است، هم از نظر اتصال مناطق مرزی و هم از نظر دسترسی به تالاب بینالمللی گمیشان. تخصیص ۹۰۰ میلیارد تومان برای تکمیل باند دوم این محور در ضلع شمالی، نشاندهنده توجه دولت به توسعه متوازن است. با این حال، این پروژه در مجاورت اکوسیستم حساس تالاب گمیشان قرار دارد که سالهاست با خشکسالی و تبدیل شدن به کانون گرد و غبار دستوپنجه نرم میکند. چالش اصلی در اینجا، اجرای پروژههای عمرانی بدون آسیب رساندن به زیستگاه پرندگان و تشدید کردن بحران ریزگردها است. برای حل این معضل، باید از استانداردهای مهندسی محیطزیست در طراحی و اجرا استفاده کرد.
علاوه بر این، توسعه این محور میتواند در خدمت احیای تالاب نیز باشد. دسترسی آسانتر برای محیطبانان و تجهیزات حفاظتی، نظارت بر تالاب را تسهیل میکند. همچنین، وجود جادهای استاندارد میتواند در مدیریت بحرانهایی مانند آتشسوزی در نیزارها موثر باشد.
تسنیم: یکی از دستورات جدید و مهم رئیسجمهور، بررسی احداث کریدور ریلی شمال به جنوب از اینچهبرون تا خط اصلی ریلی کشور است. ابعاد فنی و اقتصادی این طرح چیست و چگونه میتواند جایگزین یا مکمل کریدورهای جادهای موجود شود؟
حسینی: دستور رئیسجمهور برای مطالعه احداث کریدور ریلی شمال به جنوب از اینچهبرون، یک تحول استراتژیک در نگاه کلان به حملونقل کشور است. در حال حاضر، بخش عمدهای از ترانزیت کالا از شمال به جنوب کشور از طریق جادهها انجام میشود که هزینههای نگهداری بالایی برای جادهها دارد و با محدودیتهای حجمی و ایمنی روبهروست. اتصال ریلی اینچهبرون (که نزدیکترین نقطه به مرز ترکمنستان است) به شبکه اصلی ریلی کشور (احتمالاً از طریق شاهرود یا مسیرهای پیشنهادی دیگر)، میتواند ایران را به شبکه ریلی اوراسیا متصل کند. این اتصال، هزینه ترانزیت را به شدت کاهش داده و سرعت انتقال کالا را افزایش میدهد که در تجارت بینالمللی بسیار حائز اهمیت است.
این کریدور ریلی میتواند بار ترافیکی سنگین را از جادههای استان گلستان و سایر استانهای مسیر کاهش داده و طول عمر جادهها را افزایش دهد. این طرح در صورت تکمیل، موقعیت ژئوپلیتیک ایران را به عنوان پل ارتباطی شرق و غرب تقویت کرده و گلستان را به یکی از مهمترین نقاط اتصال در این شبکه تبدیل خواهد کرد.
تسنیم: در بخش محیطزیست، لایروبی خلیج گرگان و پمپاژ آب از دریای خزر به عنوان راهکارهای علاجبخشی مطرح شدهاند. با توجه به کاهش نزولات جوی و تغییرات اقلیمی، این اقدامات تا چه حد میتوانند در احیای خلیح گرگان موثر واقع شوند؟
حسینی: خلیج گرگان یکی از حساسترین اکوسیستمهای دریای خزر است که سالهاست با کاهش عمق و ورود رسوبات مواجه است. لایروبی این خلیج، اولین گام ضروری برای احیاست. با تجمع رسوبات، عمق آب کاهش یافته و تبادل آب با دریای خزر محدود شده است که منجر به افزایش شوری و مرگ موجودات دریایی میشود. سازمان بنادر با مستقر کردن لایروبها، میتواند کانالهای ارتباطی را باز کرده و چرخه جریان آب را احیا کند. این کار به تنهایی مشکل را حل نمیکند اما زیرساخت لازم برای هرگونه اقدام بعدی را فراهم میکند. علاوه بر این، کنترل ورود فاضلابهای شهری و صنعتی به خلیج، یک اقدام حیاتی در کنار لایروبی است، زیرا آلودگی میتواند اثرات مثبت لایروبی را خنثی کند.
پمپاژ آب از دریای خزر به خلیج گرگان، یک راهکار مهندسی پیشنهادی برای مقابله با کاهش تراز آب است. با توجه به اینکه بخشی از مشکل خشک شدن خلیج ناشی از عوامل طبیعی مانند بالا آمدن بستر دریا در رودخانههای روسیه و کاهش بارندگی است، ورود مستقیم آب میتواند تعادل هیدرولوژیکی را بهبود بخشد. این طرح نیازمند مطالعات دقیق اکولوژیکی است تا ورود آب دریا باعث عدم تعادل شوری نشود. اگر این دو اقدام (لایروبی و پمپاژ) به صورت همزمان و با نظارت سازمان محیط زیست اجرا شوند، میتوانند امیدهای واقعی برای نجات خلیح گرگان ایجاد کنند. این اقدامات نه تنها اکوسیستم را حفظ میکنند، بلکه از نظر اقتصادی، جلوی مهاجرت صیادان و تعطیلی صنایع وابسته به دریا را میگیرند.
انتهای پیام/
- نویسنده: تسنیم
