در حالی که آمریکا در اقدامی کمسابقه در بحبوحه جنگ، مجوز تعلیق موقت تحریم نفتی ایران را صادر کرد که بسیاری از تحلیلگران معقتدند به واسطه حفظ محدودیتهای مالی و بانکی، این تصیم نمیتواند کارساز باشد.
به گزارش اقتصادآنلاین، در اوج تنش و جنگ علیه ایران، دولت آمریکا در اقدامی کمسابقه، تحریمهای مربوط به خرید نفت ایران در دریا را بهطور موقت تعلیق کرد. یکی از مهمترین دلایل این تصمیم کاهش فشار بر بازار جهانی انرژی است.
بر اساس آنچه در رسانههای جهانی منتشر شده، آمریکا فعلا به صورت موقف و به مدت ۳۰ روز تحریم نفت ایران را محدود کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد این معافیت میتواند حدود ۱۴۰ میلیون بشکه نفت را وارد بازارهای جهانی کند و به کاهش فشار بر عرضه انرژی کمک نماید.
این معافیت موقت، با هدف کاهش قیمت نفت، مجوز فروش، تحویل و تخلیه نفت تحریمی ایران را که قبل از ۲۰ مارس روی کشتیها بارگیری شده، میدهد.
روزنامه انگلیسی گاردین در گزارشی با اشاره به اینکه، این اقدام نشاندهنده نگرانی کاخ سفید از افزایش شدید قیمت نفت است، نوشت: قیمتی که حدود ۵۰ درصد افزایش یافته و به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است و بالاترین سطح از سال ۲۰۲۲ محسوب میشود. بر اساس گزارش این روزنامه بریتانیایی، جهش قیمت نفت میتواند به کسبوکارها و مصرفکنندگان آمریکایی پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر آسیب بزند؛ انتخاباتی که جمهوریخواهان امیدوارند کنترل کنگره را حفظ کنند.
با این حال، پیشنهاد اولیه بسنت درباره این معافیت نگرانیهایی را ایجاد کرد مبنی بر اینکه این اقدام میتواند به تلاشهای جنگی ایران کمک کند.
البته این سومین بار است که ایالات متحده طی حدود دو هفته گذشته بهطور موقت تحریمها را تعلیق میکند. پیش از این، آمریکا تحریمهای نفت روسیه را نیز کاهش داده بود و روز جمعه بر اساس مجوزی که در وبسایت وزارت خزانهداری آمریکا منتشر شده است، فروش نفت خام ایران و فرآوردههای نفتی بارگیریشده روی کشتیها تا تاریخ ۱۹ آوریل مجاز است.
وزیر خزانهداری آمریکا: از نفت ایران علیه تهران استفاده میکنیم
بسنت در بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس گفت: «با آزادسازی موقت این عرضه موجود برای جهان، ایالات متحده بهسرعت حدود ۱۴۰ میلیون بشکه نفت را وارد بازارهای جهانی خواهد کرد، میزان انرژی جهانی را افزایش میدهد و به کاهش فشارهای موقتی بر عرضه که ناشی از ایران است کمک میکند».
او افزود: «در واقع، ما از بشکههای نفت ایران علیه تهران استفاده خواهیم کرد تا قیمتها را پایین نگه داریم، در حالی که عملیات “خشم حماسی” را ادامه میدهیم».
چراغ سبز وزارت خزانهداری آمریکا برای خرید نفت ایران
این مجوز که پس از ساعات کاری بازار در وبسایت وزارت خزانهداری منتشر شد، اعلام میکند که نفت ایران میتواند در صورت لزوم برای تکمیل فروش یا تحویل، تحت این معافیت وارد ایالات متحده شود. آمریکا از زمان اعمال تحریمها پس از انقلاب ۱۹۷۹، عملاً واردات قابلتوجهی از نفت ایران نداشته است.
هر چند به نوشته روزنامه گاردین، مشخص نیست که آیا در نتیجه این معافیت، نفتی از ایران وارد خاک آمریکا خواهد شد یا خیر. البته کوبا، کره شمالی و کریمه از جمله مناطقی هستند که از این مجوز مستثنا شدهاند.
منتقدان تعلیق موقت تحریم نفتی ایران
بسنت روز پنجشنبه در مصاحبهای با فاکس بیزنس، موضوع لغو تحریمها را مطرح کرده بود که باعث شد تحلیلگران هشدار دهند این سیاست ممکن است در عمل به تلاشهای جنگی ایران کمک کند.
دیوید تاننباوم، مدیر شرکت بلکاستون کامپلاینس سرویسز، به بیبیسی گفت: «اگر بخواهیم ملایم بگوییم، این تصمیم دیوانهوار است. در اصل، ما به ایران اجازه میدهیم نفت بفروشد که میتواند برای تأمین مالی تلاشهای جنگی استفاده شود».
بسنت در بیانیه روز جمعه خود این تحلیل را رد کرد. او نوشت: «این مجوز موقت و کوتاهمدت، بهطور کامل به نفتی محدود است که هماکنون در حال انتقال است و اجازه خرید یا تولید جدید را نمیدهد».
او افزود: «ایران در دسترسی به هرگونه درآمد حاصل از این فروش با مشکل مواجه خواهد شد و ایالات متحده همچنان فشار حداکثری بر ایران و توانایی آن برای دسترسی به نظام مالی بینالمللی را حفظ خواهد کرد».
والاستریت ژورنال نیز به نقل از فرناندو فریرا، تحلیلگر ژئوپلیتیک در شرکت مشاورهای «رپیدان انرژی» مستقر در واشینگتن اعلام کرد: «معافیتهای تحریمی آمریکا که فروش نفت ایرانِ موجود در دریا را مجاز میکند، احتمالاً باعث افزایش عرضه واقعی نفت نخواهد شد، زیرا تهران نمیتواند پول آن را دریافت کند.»
بحران تنگه هرمز و تأثیر بر بازار جهانی؛ ایران: تنگه را نبستهایم
به نوشته این روزنامه بریتانیایی، زیرساختهای حیاتی انرژی در ایران و کشورهای همسایه خلیج فارس هدف حمله قرار گرفتهاند و ایران عملاً تنگه هرمز را بسته است؛ گذرگاهی که حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
به گزارش اقتصادآنلاین، در عین حال عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران در گفتوگو با خبرگزاری کیودو ژاپن گفت که ایران تنگه هرمز را نبسته است. از نظر ما این تنگه باز است، تنها برای کشتیهای متعلق به دشمنانمان، کشورهایی که به ما حمله میکنند بسته است. برای سایر کشورها، کشتیها میتوانند از تنگه عبور کنند.
گاردین همچنین به نقل از تحلیلگران انرژی از جمله برنت اریکسون، مدیر ارشد شرکت اوبسیدین ریسک ادوایزرز، نوشت: تلاشهای دولت آمریکا برای کنترل قیمتها تا زمانی که تنگه برای عبور کشتیها باز نشود، تأثیر قابلتوجهی نخواهد داشت.
اریکسون گفت: «کاهش تحریمها نگرانیهایی درباره تخلیه سریع ابزارهای اقتصادی واشینگتن برای مهار قیمت نفت ایجاد میکند. اگر به جایی رسیدهایم که تحریمها علیه کشوری که با آن در جنگ هستیم را کاهش میدهیم، واقعاً گزینههای ما رو به پایان است».
پیامدها برای چین و آسیا
روزنامه گاردین در بخشی از گزارش خود نوشت: انتظار میرود این اقدام به نفع چین، بزرگترین خریدار نفت ایران، باشد. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، گفت این محمولهها میتوانند ظرف سه یا چهار روز به آسیا برسند و پس از پالایش طی یک ماه و نیم آینده وارد بازار شوند.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به یک خبرگزاری ژاپنی گفت تهران مذاکراتی را با توکیو برای احتمال بازگشایی تنگه بهمنظور عبور کشتیهای مرتبط با ژاپن آغاز کرده است.
بر اساس این گزارش، ژاپن حدود ۹۵ درصد از نفت مورد نیاز خود را از خاورمیانه تأمین میکند و حدود ۹۰ درصد از محمولههای نفتیاش از طریق این تنگه عبور میکند. این کشور از جمله کشورهایی است که در پی افزایش شدید قیمتها ناچار به آزادسازی ذخایر نفتی خود شدهاند.
واشنگتنپیست: محدودیت ابزارهای آمریکا برای کنترل قیمت نفت
روزنامه آمریکایی واشنگتنپست نیز در گزارشی نوشت: این اقدام با سردرگمی و انتقاد بسیاری از قانونگذاران و تحلیلگران مواجه شد؛ کسانی که معتقدند این تصمیم میتواند منابع مالی جدیدی برای حکومت ایران فراهم کند، در حالی که این کشور در حال تلاش برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی در میدان نبرد است.
لغو محدودیتها بر نفت ایران نشان میدهد که دولت آمریکا ابزارهای محدودی برای کنترل قیمت نفت در اختیار دارد. این کشور پیشتر آزادسازی حجم عظیمی از نفت از ذخایر استراتژیک خود را مجاز اعلام کرده، تحریمهای نفت روسیه را که در دریا بوده کاهش داده و بهطور موقت قانون «جونز اکت» را که حمل نفت بین بنادر آمریکا توسط کشتیهای خارجی را ممنوع میکند، تعلیق کرده است.
تحلیلگران: تصمیم آمریکا نمیتواند بازار را کنترل کند
با این حال، با وجود صدور معافیت تحریمی از سوی آمریکا برای فروش نفت ایران، کارشناسان میگویند تهران همچنان با مشکل اساسی در دریافت درآمدهای خود مواجه است؛ مسئلهای که اثرگذاری واقعی این تصمیم بر بازار جهانی نفت را محدود میکند.
در عین حال بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که این لغو معافیت نمیتواند در این شرایط با استقبال ایران مواجه شود چرا که شامل لغو ممنوعیتهای بانکی نمیشود و تا زمانیکه کانالهای پرداخت آن با چین فعال است، دلیلی وجود ندارد که ایران از این مسیر استفاده کند.
به نوشت والاستریت ژورنال، با لغو موقت این محدودیت، ایران بخش عمده صادرات نفت خود را به چین ارسال میکند و این کشور از طریق کانالهای جایگزین هزینه آن را پرداخت میکند. خریداران آسیایی مانند هند، ژاپن، کره جنوبی، تایلند یا ویتنام ممکن است از این فرصت معافیت استفاده کرده و مقادیر محدودی نفت خریداری کنند.
- نویسنده: اقتصاد آنلاین
