افت محسوس ازدواج و افزایش سن تشکیل خانواده زنگ خطر تازهای را برای آینده جمعیتی و اجتماعی به صدا درآورده است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد، وضعیت نهاد خانواده در خراسان شمالی طی سالهای اخیر در مسیر جدیدی قرار گرفته است؛ مسیری که از یکسو کاهش آمار طلاق را نشان میدهد و از سوی دیگر، افت ازدواج و بالا رفتن میانگین سن تشکیل زندگی را بهعنوان چالشی جدی پیش روی استان قرار میدهد.
آمارها از کاهش ازدواج خبر میدهند
بر اساس دادههای رسمی منتشرشده از سوی ثبتاحوال خراسان شمالی، در ۹ ماهه سال ۱۴۰۳ تعداد ۴ هزار و ۹۳۶ واقعه ازدواج در استان ثبت شده و نرخ خام ازدواج ۷٫۶ در هر هزار نفر جمعیت اعلام شده است. همچنین طبق این گزارش، متوسط سن ازدواج مردان ۲۹٫۴ سال و سن ازدواج زنان ۲۴٫۱ سال عنوان شده و شهرستان بجنورد با ۲ هزار و ۱۵۳ واقعه ازدواج در رتبه نخست استان قرار گرفته است.
گزارشهای پیشین ثبتاحوال نیز حکایت از کاهش ازدواج در سال ۱۴۰۲ دارد؛ بهگونهای که در سهماهه نخست آن سال تنها هزار و ۹۲۰ ازدواج در استان ثبت شده بود که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۴٫۷ درصد کاهش نشان میدهد.
در سوی دیگر، روند طلاق در استان طی یک سال اخیر کاهشی گزارش شده است. طبق اعلام ثبتاحوال ۱۷۰۸ واقعه طلاق در ۹ ماهه یک سال ثبت شده که ۱۳٫۵ درصد کاهش نسبت به دوره مشابه قبل داشته و در گزارش دیگری نیز ۲۱۷۴ واقعه طلاق طی ۱۱ ماهه ثبت شده که ۹ درصد کاهش را نشان میدهد.
گرانی مسکن، بیکاری و فشار معیشتی؛ عوامل اصلی کاهش ازدواج در خراسان شمالی
یک کارشناس مسائل اجتماعی با اشاره به روند کاهشی ازدواج در خراسان شمالی گفت: افزایش قیمت مسکن، نبود امنیت شغلی و فشارهای معیشتی، مهمترین موانع پیشروی جوانان برای تشکیل خانواده در استان است و بسیاری از ازدواجها را به تعویق انداخته است.
احمدی، کارشناس مسائل اجتماعی، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در بجنورد اظهار داشت: بررسیهای میدانی و گفتوگو با جوانان نشان میدهد که عامل اقتصادی امروز به مهمترین متغیر تأثیرگذار بر تصمیم به ازدواج تبدیل شده است و بسیاری از جوانان تا زمانی که به ثبات نسبی شغلی و درآمدی نرسند، تمایلی به پذیرش مسئولیت زندگی مشترک ندارند.
وی با اشاره به وضعیت بازار مسکن در استان افزود: گرچه خراسان شمالی در مقایسه با کلانشهرها قیمتهای پایینتری دارد، اما نسبت درآمد به هزینه مسکن برای جوانان استان همچنان نامتناسب است. افزایش اجارهبها و هزینه تأمین ودیعه مسکن باعث شده حتی جوانان شاغل نیز برای شروع زندگی با مشکل جدی مواجه شوند.
این کارشناس اجتماعی ادامه داد: بخش مهمی از اشتغال در استان یا فصلی است یا از ثبات کافی برخوردار نیست. بسیاری از جوانان یا در مشاغل موقت و پروژهای فعالیت دارند یا با قراردادهای کوتاهمدت کار میکنند که امکان برنامهریزی بلندمدت برای ازدواج را از آنها میگیرد. وقتی امنیت شغلی وجود نداشته باشد، طبیعی است که تصمیم برای ازدواج نیز به تعویق بیفتد.
احمدی با اشاره به افزایش هزینههای جانبی زندگی گفت: هزینههای جهیزیه، برگزاری مراسم، خرید لوازم ضروری منزل و حتی هزینههای درمان و آموزش، در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و خانوادهها را تحت فشار قرار داده است. این فشار اقتصادی گاه موجب سختتر شدن شروط ازدواج از سوی خانوادهها نیز میشود و روند ازدواج را پیچیدهتر میکند.
وی تصریح کرد: در برخی موارد، جوانان به دلیل نگرانی از ناتوانی در تأمین حداقلهای زندگی مشترک، ترجیح میدهند ازدواج را به سالهای بعد موکول کنند؛ این تأخیر تدریجی در نهایت منجر به افزایش سن ازدواج و در برخی موارد تجرد قطعی میشود.
این کارشناس اجتماعی تأکید کرد: اگرچه فرهنگسازی و آموزش مهارتهای زندگی اهمیت دارد، اما بدون اصلاح زیرساختهای اقتصادی، ایجاد فرصتهای پایدار شغلی، حمایتهای هدفمند در حوزه مسکن و تسهیل دسترسی جوانان به تسهیلات کمبهره، نمیتوان انتظار داشت روند کاهش ازدواج در خراسان شمالی متوقف شود.
احمدی در پایان خاطرنشان کرد: سیاستهای حمایتی باید بهگونهای طراحی شود که جوانان احساس امنیت اقتصادی و آینده قابل پیشبینی داشته باشند؛ چرا که ازدواج در شرایط بیثباتی اقتصادی برای بسیاری از آنان به یک ریسک بزرگ تبدیل شده است.
نهاد خانواده در معرض آسیب است
با وجود این کاهش آمار ازدواجها، مسئولان قضایی استان همچنان نسبت به تهدیدهای پیش روی نهاد خانواده هشدار میدهند.
حجتالاسلام والمسلمین براتیزاده، رئیسکل دادگستری خراسان شمالی، در نشست تخصصی مشاوران خانواده استان، خانواده را نهادی در معرض آسیب دانسته و گفته است: برغم پیشرفت فناوری و دسترسی بشر به امکانات نوین، جایگاه خانواده بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید است و نگاه سنتی به این نهاد مقدس دچار مخاطره شده است. مسئولان فرهنگی و اجتماعی باید تمام تلاش خود را برای تحکیم و حفظ بنیان خانواده ایرانی–اسلامی بهکار گیرند.
وی نقش مشاوران خانواده در کاهش دعاوی مرتبط با اختلافات زناشویی و طلاق را مهم دانسته و افزود: مشاوران خانواده نقش بسزایی در کاهش دعاوی خانوادگی و طلاق دارند و باید از ظرفیت این قشر در کمکرسانی به خانوادهها و کاهش آسیبهای اجتماعی از جمله طلاق استفاده شود.
در این نشست همچنین مجموعهای از مشکلات و پیشنهادات از سوی مشاوران خانواده مطرح شده است که از جمله مهمترین آنها میتوان به پایین بودن تعرفه خدمات مشاورهای، اختلال در ثبت سازش در مشاورههای پیش از طلاق، ضرورت برگزاری کارگاههای آموزشی و آسیبشناسی زودهنگام مشکلات خانوادگی، تقویت تعامل مشاوران با قضات و توسعه آموزشهای پیش از ازدواج و غربالگری زوجهای پرخطراشاره کرد.
جمعبندی آمارهای ثبتاحوال و اظهارات مسئولان قضایی نشان میدهد که خراسان شمالی امروز با دو روند همزمان روبهرو است: کاهش طلاق بهعنوان یک نشانه مثبت و کاهش ازدواج و افزایش سن زوجین بهعنوان یک هشدار جدی. تحلیلهای کارشناسی نیز بیانگر آن است که اگر سیاستگذاریهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی استان بهصورت همزمان و هماهنگ به تقویت بنیان خانواده نپردازد، این روند میتواند در سالهای آینده به چالشهای بیشتری در حوزه جمعیت و سرمایه اجتماعی منجر شود.
انتهای پیام/۳۱۱/.
- نویسنده: تسنیم
