وقتی یک زلزله بزرگ رخ میدهد، توجه افکار عمومی معمولاً به تعداد قربانیان، ساختمانهای فروریخته و عملیات نجات معطوف میشود. اما بحران واقعی، اغلب از زمانی آغاز میشود که دوربینها خاموش میشوند و مرحله بازسازی شروع میشود؛ مرحلهای که میتواند سالها طول بکشد و میلیاردها دلار هزینه داشته باشد.
زلزلههای پیاپی شمال ونزوئلا، علاوه بر خسارتهای انسانی، هزاران ساختمان را تخریب کرده و دهها هزار نفر را بیخانمان کرده است. برآوردهای اولیه نشان میدهد خسارت مستقیم این حادثه به حدود ۶.۷ میلیارد دلار میرسد، اما تجربههای گذشته نشان میدهد هزینه نهایی بازسازی معمولاً بسیار بیشتر از این ارقام است. بازسازی خانهها، مدارس، بیمارستانها، شبکه آب و برق، جادهها و زیرساختهای شهری، صورتحسابی است که سالها پس از پایان عملیات امداد همچنان باقی میماند.
تجربه زلزله ترکیه در سال ۲۰۲۳ نیز همین واقعیت را نشان داد. اگرچه کشورهای مختلف، سازمانهای بینالمللی و نهادهای امدادی با ارسال تیمهای جستوجو و نجات، چادر، کانکس، تجهیزات پزشکی و کمکهای مالی در روزهای نخست نقش مهمی در کاهش بحران ایفا کردند، اما بخش اعظم هزینه بازسازی شهرها و ساخت دوباره خانهها در نهایت بر دوش دولت ترکیه قرار گرفت.
امروز نیز ونزوئلا در ابتدای همین مسیر قرار دارد. کمکهای بینالمللی برای نجات جان انسانها، تأمین غذا، دارو و اسکان موقت حیاتی هستند، اما فاصله زیادی میان امدادرسانی اضطراری و بازسازی کامل یک کشور وجود دارد. ساخت دوباره شهرها نیازمند سرمایهگذاریهای چند میلیارد دلاری، برنامهریزی بلندمدت و ظرفیت اجرایی بالاست؛ موضوعی که هیچ بسته کمک اضطراری بهتنهایی نمیتواند جای آن را بگیرد.
شاید مهمترین درس این بحران آن باشد که جامعه جهانی میتواند در روزهای نخست کنار کشور آسیبدیده بایستد، اما بازسازی واقعی، مأموریتی است که در نهایت بیش از هر کس بر عهده دولت همان کشور خواهد بود؛ مأموریتی که موفقیت یا شکست آن، آینده میلیونها شهروند را رقم میزند.
- نویسنده: اکوایران
