بارش شدید و رگباری در مناطق بالادست گلوگاه طی تنها ۲ تا ۳ ساعت، ورق را برای روستاهای آغوزدره و کلته برگرداند.
خبرگزاری تسنیم ـ هادی فقیه| باران همیشه خبر از طراوت و آبادانی نمیدهد؛ گاهی وقتی آسمان در مدت کوتاهی حجم زیادی از آب را بر زمین میریزد، همان بارش که میتوانست نعمت باشد، به تهدیدی برای زندگی، راه، کشاورزی و زیرساختهای روستایی تبدیل میشود. این بار، گلوگاه در شرق مازندران شاهد چنین روایتی بود؛ بارشی شدید که در فاصلهای کوتاه، روانآبها را به سیلاب تبدیل کرد و بخشهایی از زیرساختهای منطقه را درگیر خسارت کرد.
عصر پنجشنبه گذشته، مناطق بالادست شهرستان گلوگاه شاهد بارندگی شدیدی بود؛ بارشی که در مدت حدود دو تا سه ساعت به نزدیک ۴۰ میلیمتر رسید. حجم بارندگی در مدت کوتاه، آبراههها و مسیرهای طبیعی عبور آب را تحت تأثیر قرار داد و در ادامه، سیلاب به سمت مناطق پاییندست حرکت کرد. روستاهای آغوزدره و کلته از جمله مناطقی بودند که درگیر این حادثه شدند و بخشی از راهها، اراضی کشاورزی، ابنیه و زیرساختهای منطقه آسیب دید.
آنچه در این حادثه بیش از همه اهمیت دارد، فقط میزان بارندگی نیست؛ بلکه سرعت تبدیل یک بارش چندساعته به یک بحران محلی است. مازندران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص، برخورداری از مناطق کوهستانی و شیبدار، تعدد رودخانهها و مسیلها و همچنین تراکم روستاها و زیرساختهای واقع در مسیر آب، همواره در برابر بارشهای شدید و ناگهانی آسیبپذیر است. در چنین شرایطی، یک بارش کوتاه اما پرشدت میتواند در زمانی بسیار محدود، معادلات منطقه را تغییر دهد.
برآوردهای اولیه نشان میدهد سیلاب اخیر در گلوگاه حدود ۱۵۰ میلیارد تومان به بخشهای مختلف خسارت وارد کرده است؛ رقمی که هنوز نهایی نشده و بررسیهای کارشناسی برای مشخص شدن ابعاد دقیق خسارتها ادامه دارد. بخش قابل توجهی از این خسارتها به حوزه راه، کشاورزی و مسکن مربوط میشود؛ حوزههایی که مستقیماً با زندگی و معیشت مردم منطقه ارتباط دارند.
در بخش کشاورزی نیز سیلاب آثار قابل توجهی بر جای گذاشته است. طبق گزارشهای اولیه، حدود ۱۰۰ هکتار از اراضی زراعی و باغی، ۲۰ کیلومتر جاده بین مزارع، ۸ کیلومتر کانال خاکی انتقال آب و ۲۵ سردهنه زراعی آسیب دیدهاند. خسارت اولیه این بخش حدود ۱۰ میلیارد تومان برآورد شده، اما هنوز ارزیابی کارشناسان به پایان نرسیده و احتمال تغییر این رقم وجود دارد.
در سوی دیگر ماجرا، سرعت واکنش دستگاههای اجرایی و بازگشایی مسیرهای آسیبدیده نیز اهمیت ویژهای دارد. پس از وقوع سیلاب، با دستور استاندار مازندران ماشینآلات سنگین به منطقه اعزام شدند و عملیات آواربرداری، پاکسازی و بازگشایی مسیرها در دستور کار قرار گرفت. تردد در مسیرهای آسیبدیده برقرار شده است، اما این به معنای پایان ماجرا نیست؛ چراکه مرحله مهمتر، شناسایی دقیق نقاط آسیبپذیر، ترمیم زیرساختها و جلوگیری از تکرار خسارت در بارشهای بعدی است.
نگرانی اصلی اکنون به روزهای پیشرو بازمیگردد. هشدارهای هواشناسی از احتمال وقوع بارشهای رگباری و ناگهانی در بخشهایی از استان حکایت دارد و همین مسئله ضرورت آمادهباش دستگاههای اجرایی و افزایش حساسیت مردم را دوچندان میکند. تجربه گلوگاه نشان داده است که فاصله میان یک بارندگی شدید و وقوع سیلاب ممکن است بسیار کوتاه باشد و در چنین شرایطی، آمادگی پیش از حادثه میتواند تفاوت میان یک بارش معمولی و یک بحران پرهزینه را رقم بزند.
در این میان، یک پرسش جدی نیز مطرح است؛ آیا مدیریت بحران باید صرفاً پس از وقوع سیلاب وارد میدان شود یا باید پیش از رسیدن موج بارشی، نقاط پرخطر، مسیرهای عبور آب و زیرساختهای آسیبپذیر را شناسایی و ایمنسازی کند؟ واقعیت این است که بخش مهمی از خسارتهای ناشی از حوادث طبیعی را میتوان با اقدامات پیشگیرانه، پایش مستمر و آمادگی مناسب کاهش داد.
از سوی دیگر، مردم نیز در خط مقدم مواجهه با این حوادث قرار دارند. حضور در حاشیه رودخانهها و مسیلها، تردد غیرضروری در زمان بارشهای شدید و بیتوجهی به هشدارهای هواشناسی میتواند خطر وقوع حوادث را افزایش دهد. برای کشاورزان نیز انتقال ماشینآلات و تجهیزات به نقاط امن، بهویژه در زمان صدور هشدارهای جوی، یکی از اقدامات ضروری برای کاهش خسارتهاست.
سیلاب گلوگاه اگرچه با تلاش سریع دستگاههای اجرایی مدیریت شد، اما در کنار خسارتهای برآوردشده، یک پیام روشن برای مازندران دارد: بارشهای ناگهانی را نباید دستکم گرفت. استانی که همواره با بارشهای شدید، طغیان رودخانهها و روانآبها مواجه است، بیش از هر چیز به مدیریت پیشگیرانه، رصد مستمر نقاط پرخطر و آمادگی واقعی نیاز دارد.
در گفتوگوی پیشرو با محمدی، کردهایم؛ گفتوگویی که تلاش دارد فراتر از آمار خسارت، به این پرسش پاسخ دهد که مازندران برای سیلاب بعدی چقدر آماده است؟
خبرنگار تسنیم برای بررسی آخرین وضعیت مناطق سیلزده گلوگاه، میزان خسارتهای واردشده به بخشهای مختلف، آخرین وضعیت بازگشایی و ترمیم مسیرها، خسارتهای بخش کشاورزی، احتمال وقوع سیلابهای جدید و تمهیدات مدیریت بحران برای مقابله با بارشهای پیشرو با محمدی مدیرکل مدیریت بحران مازندران به گفتوگو نشست.
مشروح این گفتوگوی اختصاصی از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: آقای محمدی! ابتدا درباره ابعاد سیلاب اخیر در شهرستان گلوگاه توضیح دهید. این حادثه در چه مناطقی رخ داد و چه میزان خسارت به بار آورد؟
محمدی: سیلاب اخیر در شهرستان گلوگاه، یکی از رخدادهای جوی قابل توجه در روزهای گذشته بود که بهدلیل شدت بارشها در مناطق بالادست شهرستان شکل گرفت. در بعدازظهر روز پنجشنبه، بارندگیهای رگباری و شدید در ارتفاعات و مناطق بالادستی گلوگاه آغاز شد؛ بهگونهای که طی مدت کوتاهی، حدود ۲ تا ۳ ساعت، نزدیک به ۴۰ میلیمتر بارندگی در این مناطق ثبت شد.
شدت و سرعت بارشها باعث شد روانآبهای حاصل از مناطق بالادست به سمت پاییندست حرکت کرده و در برخی نقاط، موجب طغیان مسیرهای طبیعی آب و ایجاد سیلاب شود. بیشترین تأثیر این حادثه در روستاهای آغوزدره و کلته مشاهده شد که به دلیل شرایط جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر جریان آب، با خسارات بیشتری مواجه شدند.
بلافاصله پس از وقوع سیلاب، تیمهای امدادی، دستگاههای اجرایی و نیروهای خدماترسان در مناطق آسیبدیده حضور پیدا کردند و ارزیابیهای اولیه از میزان خسارات آغاز شد. بر اساس بررسیهای انجامشده تاکنون، برآورد اولیه خسارات ناشی از این سیلاب حدود ۱۵۰ میلیارد تومان است.
این خسارتها بخشهای مختلفی را شامل میشود؛ از جمله آسیب به راههای ارتباطی روستایی، تخریب یا خسارت به برخی زیرساختهای عمرانی، وارد آمدن آسیب به اراضی و محصولات کشاورزی و همچنین خسارت به تعدادی از واحدهای مسکونی.
البته باید تأکید کنم که این رقم، برآورد اولیه است و با ادامه بررسیهای کارشناسی، احتمال تغییر میزان خسارات وجود دارد. کارشناسان دستگاههای مرتبط همچنان در حال بررسی دقیقتر ابعاد حادثه هستند تا میزان واقعی خسارتها و نیازهای مناطق آسیبدیده مشخص شود.
نکته مهم این است که با وجود شدت بارندگی و حجم روانآبها، اقدامات پیشگیرانه و حضور بهموقع نیروهای امدادی و دستگاههای اجرایی موجب شد از بروز خسارات گستردهتر جلوگیری شود. در حال حاضر نیز اولویت اصلی، بازگشایی مسیرهای آسیبدیده، ترمیم زیرساختها و حمایت از مردم مناطق خسارتدیده است.
تسنیم: عملیات بازگشایی مسیرهای آسیبدیده پس از وقوع سیلاب در چه وضعیتی قرار دارد؟ آیا تردد در مناطق سیلزده برقرار شده است؟
محمدی: خوشبختانه با توجه به حضور سریع و بهموقع دستگاههای اجرایی و امدادی، روند بازگشایی مسیرهای آسیبدیده از همان ساعات ابتدایی وقوع سیلاب آغاز شد و در حال حاضر تردد در تمامی محورهایی که تحت تأثیر این حادثه قرار گرفته بودند، برقرار است.
با توجه به شدت بارندگی و حجم روانآبها، در برخی نقاط شاهد انسداد مقطعی مسیرها، انباشت گلولای، ریزش مصالح و آسیب به بخشهایی از راههای روستایی بودیم که اگر عملیات پاکسازی و بازگشایی با سرعت انجام نمیشد، میتوانست مشکلات بیشتری برای مردم منطقه ایجاد کند.
با دستور فوری استاندار مازندران، ماشینآلات سنگین از همان روز پنجشنبه به مناطق آسیبدیده اعزام شدند و مجموعه راهداری، فرمانداری، بخشداریها و سایر دستگاههای مرتبط پای کار آمدند. عملیات آواربرداری، پاکسازی مسیرها، ترمیم نقاط آسیبدیده و ایمنسازی راهها بهصورت مستمر و حتی در ساعات شب ادامه پیدا کرد تا ارتباط روستاهای درگیر با مرکز شهرستان دچار وقفه طولانی نشود.
در حال حاضر اولویت نخست ما بازگرداندن شرایط عادی به مناطق آسیبدیده و سپس اجرای اقدامات اساسی برای مقاومسازی و جلوگیری از تکرار چنین خسارتهایی است. همکاران ما در حوزه راهداری نیز در کنار اقدامات اجرایی، مشغول ارزیابی دقیق خسارتهای واردشده به راهها، ابنیه فنی، پلها و سایر زیرساختهای حملونقل هستند.
البته باید توجه داشت که پس از هر حادثه طبیعی، مرحله برآورد خسارت و تهیه گزارشهای کارشناسی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه تصمیمگیری برای تخصیص اعتبارات و اجرای پروژههای بازسازی باید بر اساس اطلاعات دقیق انجام شود.
در کنار بازگشایی مسیرها، موضوع پیشگیری نیز برای ما اهمیت ویژهای دارد. سیلاب اخیر نشان داد که برخی مناطق به دلیل شرایط خاص جغرافیایی، شیب زمین، فرسایش خاک و حجم روانآبها نیازمند اجرای طرحهای آبخیزداری، اصلاح مسیر آبراههها و تقویت زیرساختهای حفاظتی هستند که این موضوعات نیز در دستور بررسی و پیگیری قرار گرفته است.
تلاش مجموعه دستگاههای اجرایی این است که ضمن جبران خسارتهای ایجادشده، شرایطی فراهم شود تا در بارندگیهای شدید آینده، شاهد کاهش آسیبپذیری مناطق روستایی و افزایش تابآوری زیرساختهای شهرستان گلوگاه باشیم.
تسنیم: بخش کشاورزی یکی از حوزههایی است که معمولاً در حوادث سیلابی بیشترین آسیب را متحمل میشود. میزان خسارت واردشده به اراضی کشاورزی گلوگاه چقدر برآورد شده و چه بخشهایی آسیب دیدهاند؟
محمدی: بخش کشاورزی یکی از مهمترین بخشهایی بود که در جریان سیلاب اخیر شهرستان گلوگاه تحت تأثیر قرار گرفت؛ چراکه بسیاری از اراضی زراعی و باغی منطقه در مسیر جریان روانآبها قرار داشتند و شدت بارندگی باعث شد بخشی از زیرساختهای کشاورزی و زمینهای تولیدی دچار خسارت شوند.
بر اساس گزارش اولیهای که از سوی مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ارائه شده، این سیلاب به حدود ۱۰۰ هکتار از اراضی زراعی و باغی منطقه خسارت وارد کرده است. بخشی از این خسارتها مربوط به آسیب به محصولات کشاورزی، شستوشوی خاک، تخریب بستر کشت و کاهش کیفیت برخی اراضی بوده که نیازمند بررسی دقیق کارشناسان جهاد کشاورزی است.
علاوه بر خسارت مستقیم به زمینهای کشاورزی، زیرساختهای مرتبط با تولید نیز آسیب دیدهاند. در این حادثه حدود ۲۰ کیلومتر از جادههای بین مزارع که نقش مهمی در دسترسی کشاورزان به زمینهای خود و انتقال محصولات دارند، دچار خسارت شده است. همچنین حدود ۸ کیلومتر از کانالهای خاکی انتقال آب و ۲۵ سردهنه زراعی نیز آسیب دیدهاند که ترمیم آنها برای بازگشت شرایط عادی فعالیتهای کشاورزی ضروری است.
برآورد اولیه ارزش ریالی خسارتهای واردشده به بخش کشاورزی حدود ۱۰ میلیارد تومان اعلام شده است، اما این رقم هنوز نهایی نیست. کارشناسان جهاد کشاورزی همچنان در حال بازدید میدانی، بررسی میزان خسارت محصولات و ارزیابی دقیقتر زیرساختهای آسیبدیده هستند و احتمال دارد با تکمیل بررسیها، میزان خسارت افزایش پیدا کند.
موضوع مهم این است که خسارتهای ناشی از سیلاب تنها به آسیبهای مستقیم محدود نمیشود؛ گاهی از بین رفتن مسیرهای دسترسی، تخریب کانالهای آبرسانی و آسیب به زیرساختهای تولید میتواند در ادامه فصل کشاورزی نیز مشکلاتی برای بهرهبرداران ایجاد کند.
به همین دلیل، علاوه بر جبران خسارتهای واردشده، باید نگاه پیشگیرانه نیز داشته باشیم و با اجرای طرحهای آبخیزداری، اصلاح مسیر روانآبها، تقویت سازههای انتقال آب و بهسازی زیرساختهای کشاورزی، میزان آسیبپذیری منطقه در برابر بارشهای شدید آینده را کاهش دهیم.
تسنیم: با توجه به شرایط جوی و تجربه سیلاب اخیر، آیا احتمال وقوع سیلابهای جدید در روزهای آینده وجود دارد؟ چه تمهیداتی برای مقابله با این شرایط اندیشیده شده است؟
محمدی: بله، با توجه به پیشبینیهای اعلامشده از سوی سازمان هواشناسی، همچنان احتمال وقوع بارشهای رگباری، کوتاهمدت و ناگهانی در برخی مناطق استان وجود دارد. تجربه سیلاب اخیر در گلوگاه نشان داد که بارشهای شدید در بازه زمانی کوتاه، بهویژه در مناطق بالادست و کوهستانی، میتواند حجم زیادی از روانآب ایجاد کند و در صورت آماده نبودن زیرساختها، خسارتهایی به همراه داشته باشد.
به همین دلیل، موضوع آمادگی و پیشگیری را با جدیت دنبال میکنیم. در جلسه ستاد مدیریت بحران استان که به ریاست استاندار مازندران برگزار شد، آخرین وضعیت مناطق آسیبدیده، نقاط پرخطر و ضرورت آمادهباش دستگاههای اجرایی مورد بررسی قرار گرفت و تأکیدات لازم به تمامی دستگاههای عضو ستاد، فرمانداران، بخشداران و شهرداران ابلاغ شد.
در این مرحله، اولویت ما این است که پیش از وقوع هرگونه حادثه احتمالی، اقدامات پیشگیرانه انجام شود. به همین منظور، دستگاههای خدماترسان موظف شدهاند نسبت به بازدید و بررسی مسیرهای عبور آب، پاکسازی نقاط حساس، کنترل پلها، آبراههها و رفع موانع موجود اقدام کنند.
همچنین تمامی ماشینآلات سنگین، تجهیزات راهداری، نیروهای امدادی و تیمهای عملیاتی در حالت آمادهباش کامل قرار دارند تا در صورت بروز هرگونه حادثه، امکان واکنش سریع و مدیریت شرایط فراهم باشد.
یکی از موضوعات مهمی که در مدیریت بحران بر آن تأکید داریم، اطلاعرسانی و همکاری مردم است. از شهروندان، بهویژه ساکنان مناطق روستایی و حاشیه رودخانهها و مسیلها درخواست داریم هشدارهای هواشناسی و توصیههای دستگاههای مسئول را جدی بگیرند و از تردد یا توقف در مسیرهای پرخطر در زمان بارشهای شدید خودداری کنند.
واقعیت این است که نمیتوان از وقوع پدیدههای طبیعی مانند بارشهای شدید جلوگیری کرد، اما با آمادگی، هماهنگی بین دستگاهها و مشارکت مردم میتوان میزان خسارتها را به حداقل رساند. هدف ما این است که تجربه تلخ سیلاب اخیر، به فرصتی برای تقویت زیرساختهای پیشگیرانه و افزایش تابآوری شهرستانها در برابر حوادث طبیعی تبدیل شود.
تسنیم: با توجه به احتمال تداوم بارشها و شرایط خاص جغرافیایی استان، چه توصیهای به مردم مناطق سیلخیز، روستاییان و کشاورزان دارید؟
محمدی: از مردم عزیز استان، بهویژه ساکنان مناطق در معرض خطر سیلاب، درخواست داریم هشدارها و اطلاعیههای صادرشده از سوی هواشناسی و مدیریت بحران را جدی بگیرند و از هرگونه تردد غیرضروری در حاشیه رودخانهها، مسیلها، آبراههها و نقاطی که احتمال طغیان آب وجود دارد، خودداری کنند.
تجربه حوادث گذشته نشان داده است که بیتوجهی به هشدارها و حضور در مناطق پرخطر در زمان بارندگیهای شدید میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد؛ بنابراین رعایت نکات ایمنی و همکاری مردم، نقش مهمی در کاهش آسیبها دارد.
همچنین از کشاورزان عزیز درخواست داریم در زمان اعلام هشدارهای جوی، نسبت به انتقال ادوات، ماشینآلات کشاورزی، نهادهها و تجهیزات خود به مکانهای امن اقدام کنند تا از خسارتهای احتمالی جلوگیری شود.
ستاد مدیریت بحران استان و تمامی دستگاههای عضو، با آمادگی کامل در کنار مردم هستند و نیروهای امدادی، خدماتی و اجرایی در حالت آمادهباش قرار دارند تا در صورت بروز هرگونه حادثه، در کوتاهترین زمان ممکن خدمات لازم را به مردم شریف استان ارائه کنند. امیدواریم با همراهی مردم و رعایت توصیههای ایمنی، شاهد کمترین میزان خسارت در پی بارشهای پیشرو باشیم.
تسنیم: با توجه به احتمال بارشهای رگباری، آیا دستگاههای اجرایی برای مقابله با سیلابهای احتمالی در آمادهباش هستند و چه اقداماتی در حال انجام است؟
محمدی: بله، با توجه به هشدارهای هواشناسی و احتمال وقوع بارشهای رگباری و ناگهانی، تمهیدات لازم در سطح استان اتخاذ شده و تمامی دستگاههای عضو ستاد مدیریت بحران، فرمانداریها و شهرداریها در آمادهباش قرار دارند. ماشینآلات و تجهیزات مورد نیاز نیز در نقاط مختلف استان پیشبینی و جانمایی شده تا در صورت وقوع حادثه، امکان واکنش سریع وجود داشته باشد.
در کنار آمادهباش نیروهای امدادی و اجرایی، تأکید ما بر اقدامات پیشگیرانه است. نقاط حادثهخیز، مسیر رودخانهها، مسیلها و مناطقی که سابقه آبگرفتگی و طغیان دارند باید بهصورت مستمر رصد شوند و دستگاههای متولی نیز نسبت به رفع موانع و مشکلات احتمالی در مسیر عبور آب اقدام کنند.
تجربه سیلاب گلوگاه نشان داد که شدت بارش در مدت کوتاه میتواند شرایط منطقه را به سرعت تغییر دهد؛ بنابراین نباید منتظر وقوع حادثه بمانیم و بعد وارد عمل شویم. اصل اساسی در مدیریت بحران، پیشگیری و آمادگی قبل از حادثه است.
در حال حاضر همه ظرفیتهای استان پای کار است و تلاش میکنیم با هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، امدادی و خدماترسان، در صورت وقوع هرگونه حادثه احتمالی، زمان واکنش و امدادرسانی به حداقل برسد و خسارتها کاهش پیدا کند.
انتهای پیام/
- نویسنده: تسنیم
