حدود ۳۶۰ هزار دانشآموز در بیش از ۴ هزار و ۹۰۰ مدرسه لرستان از اول مهر راهی کلاسهای درس میشوند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرم آباد، یک روز مانده به آغاز سال تحصیلی، مدارس لرستان حالوهوای متفاوتی دارند؛ کلاسهایی که پس از یک تابستان دوباره آماده پذیرش دانشآموزان شدهاند، مدیرانی که آخرین برنامههای اجرایی را مرور میکنند و معلمانی که خود را برای شروع سال تحصیلی آماده میکنند. در بیرون از مدرسه نیز دستگاههای مختلف استان برای مدیریت ترافیک، حملونقل دانشآموزان، خدمات شهری و تأمین زیرساختهای مورد نیاز مراکز آموزشی در آمادهباش قرار گرفتهاند.
بازگشایی مدارس در ظاهر با نواختهشدن زنگ مهر آغاز میشود، اما برای دستگاه تعلیم و تربیت، این رویداد ماهها پیش از اول مهر کلید خورده است. ثبتنام دانشآموزان، کلاسبندی، ساماندهی نیروی انسانی، صدور ابلاغ معلمان، توزیع کتابهای درسی، تعمیر و تجهیز مدارس، آمادهسازی فضاهای آموزشی، سازماندهی نیروهای تربیتی و مشاورهای و بررسی وضعیت مدارس در قالب پروژه مهر، مجموعه اقداماتی است که باید پیش از ورود دانشآموزان به نقطه قابل قبول برسد.
اهمیت این فرآیند در لرستان از آن جهت بیشتر است که شبکه آموزشی استان تنها به مدارس شهری محدود نمیشود و بخش قابل توجهی از آن در مناطق روستایی، عشایری، کوهستانی و کمبرخوردار قرار دارد؛ مناطقی که هر کدام اقتضائات خاص خود را دارند و نمیتوان نسخه واحدی برای همه مدارس آنها پیچید. بر اساس اعلام مدیرکل آموزشوپرورش لرستان، حدود ۳۶۰ هزار دانشآموز در سال تحصیلی جدید راهی مدارس استان میشوند. این دانشآموزان در بیش از ۴ هزار و ۹۰۰ مدرسه تحصیل خواهند کرد و برای آغاز فعالیت آموزشی نیز ۱۸ هزار معلم ساماندهی شدهاند.
اما عدد ۳۶۰ هزار دانشآموز، تنها یک آمار جمعیتی نیست؛ پشت این عدد، هزاران کلاس درس، دهها هزار خانواده، هزاران معلم و مدیر و مجموعهای از خدمات پشتیبانی قرار دارد که باید همزمان با بازگشایی مدارس فعال باشند.
مهر ۱۴۰۵؛ آزمون بزرگ آموزشوپرورش لرستان
مدیرکل آموزشوپرورش لرستان بازگشایی مدارس را یکی از معیارهای اصلی سنجش عملکرد این دستگاه و یک «ابرپروژه» عنوان کرده است؛ تعبیری که نشان میدهد فرآیند بازگشایی تنها به آمادهسازی ظاهری مدارس محدود نیست و مجموعهای از مأموریتهای آموزشی، اداری، عمرانی و تربیتی را دربرمیگیرد. در واقع، مدرسه زمانی آماده است که دانشآموز از لحظه ورود با زنجیرهای از خدمات منظم مواجه شود؛ مدرسه باید کلاس مشخص داشته باشد، معلم در کلاس حاضر باشد، کتاب و تجهیزات آموزشی فراهم باشد، محیط از نظر ایمنی و بهداشت شرایط مناسبی داشته باشد و مدیر مدرسه بتواند برنامه آموزشی و تربیتی را بدون وقفه اجرا کند.
از سوی دیگر، خانواده نیز باید بداند فرزندش در چه مدرسه و کلاسی تحصیل میکند، سرویس رفتوآمد چگونه تأمین میشود، کتابها چه وضعیتی دارند و در صورت بروز مشکل باید به کدام مرجع مراجعه کند. به همین دلیل، پروژه مهر را نمیتوان تنها با تعداد جلسات برگزارشده یا میزان رنگآمیزی مدارس سنجید. خروجی واقعی پروژه مهر باید در روزهای ابتدایی سال تحصیلی و در تجربه دانشآموز، معلم و خانواده دیده شود.
یکی از مهمترین حلقههای زنجیره بازگشایی مدارس، نیروی انسانی است. ساختمان مدرسه، هر اندازه نوساز و مجهز باشد، بدون معلم نمیتواند کارکرد اصلی خود را داشته باشد. آموزشوپرورش لرستان برای سال تحصیلی جدید از ساماندهی ۱۸ هزار معلم خبر داده است. این اقدام با هدف پوشش کلاسهای درس و آغاز فرآیند آموزشی از نخستین روز سال تحصیلی دنبال شده است.
ساماندهی نیروی انسانی البته فقط به تعیین محل خدمت معلمان خلاصه نمیشود. توزیع متوازن نیرو میان شهرستانها و مناطق، تأمین معلم برای رشتهها و پایههای مختلف، صدور ابلاغ، تعیین تکلیف نیروهای تازهوارد و جلوگیری از خالیماندن کلاسها، بخشی از فرآیندی است که باید در روزهای ابتدایی مهر مورد توجه قرار گیرد. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که مسئله کمبود یا عدم توزیع متوازن معلم میتواند در برخی مناطق بیشتر از مناطق دیگر خود را نشان دهد؛ به همین دلیل، ارزیابی واقعی ساماندهی نیروی انسانی نه در آمارهای اداری، بلکه در این مسئله خلاصه میشود که آیا در روز اول مهر کلاسی بدون معلم باقی میماند یا خیر.
در بروجرد، بهعنوان یکی از بزرگترین مراکز آموزشی استان، بیش از ۵۸ هزار دانشآموز و نزدیک به ۳۶۰۰ معلم برای سال تحصیلی جدید پیشبینی شده است و مسئولان این شهرستان اعلام کردهاند تلاش شده برای دومین سال متوالی هیچ کلاس درسی بدون معلم آغاز نشود. این تجربه در شهرستانهای دیگر نیز اهمیت دارد؛ چراکه هرچه پوشش نیروی انسانی در نخستین روز سال تحصیلی کاملتر باشد، مدارس میتوانند آموزش را بدون اتلاف هفتههای ابتدایی آغاز کنند.
فقط معلم نیست؛ ۲۷۲۵ نیروی تربیتی و مشاورهای
در کنار معلمان، بخش دیگری از نیروی انسانی مدارس مربوط به حوزه تربیتی و مشاورهای است؛ بخشی که نقش آن در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس اعلام آموزشوپرورش لرستان، ۲ هزار و ۵۵ مربی تربیتی و ۶۷۰ مشاور برای فعالیت در مدارس استان ساماندهی شدهاند. همچنین برنامهریزی برای صدور ابلاغ نیروهای تربیتی، استفاده از نتایج غربالگری دانشآموزان، آمادهسازی مراکز مشاوره و اجرای برنامههای تربیتی در قالب پروژه مهر دنبال شده است.
این بخش از آمادهسازی مدارس اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا مدرسه فقط محل انتقال محتوای درسی نیست و مسائل اجتماعی، روحی، خانوادگی و تربیتی دانشآموزان نیز در آن خود را نشان میدهد. از این منظر، حضور مشاور و مربی تربیتی در مدرسه میتواند بخشی از نیازهای دانشآموزان را پیش از تبدیلشدن به مسئلهای جدی شناسایی و مدیریت کند.
اجرای برنامههای غربالگری و استفاده از نتایج آن نیز زمانی اثرگذار خواهد بود که اطلاعات بهدستآمده در اختیار نیروهای تخصصی قرار گیرد و برای دانشآموزانی که نیازمند حمایت هستند، فرآیند مداخله و پیگیری تعریف شود.
بیش از ۹۹ درصد مدارس آمادهاند
یکی از تازهترین اظهارات مدیرکل آموزشوپرورش لرستان، اعلام آمادگی بیش از ۹۹ درصد مدارس استان برای آغاز سال تحصیلی است. سهرابی بازگشایی مدارس را معیار مهم سنجش عملکرد آموزشوپرورش دانسته و از آمادگی گسترده مدارس برای پذیرش دانشآموزان خبر داده است. این میزان آمادگی، در کنار تعداد مدارس و دانشآموزان استان، نشاندهنده حجم بالای عملیات اجرایی پروژه مهر است؛ اما نکته مهم این است که یک درصد باقیمانده نیز میتواند مربوط به مدارسی باشد که به دلیل شرایط خاص، تعمیرات، مشکلات فنی یا موقعیت جغرافیایی نیازمند اقدامات بیشتری هستند.
در واقع، در پروژهای با این وسعت، مسئله تنها رسیدن به یک درصد آمادگی بالا نیست؛ بلکه باید اطمینان حاصل شود همان تعداد محدود مدارس باقیمانده نیز در نخستین روز مهر با مشکلی مواجه نباشند که مستقیماً دانشآموزان را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، ارزیابی میدانی مدارس در روزهای پایانی شهریور اهمیت پیدا کرده است.
آموزشوپرورش لرستان در قالب پروژه مهر، فرآیند ارزیابی مدارس را نیز دنبال کرده است. گزارشهای منتشرشده از ارزیابی بیش از ۹۰ درصد مدارس استان در مرحله مانور بازگشایی حکایت دارد؛ فرآیندی که با حضور تیمهای ارزیابی در شهرستانها و مناطق مختلف انجام شده است. اهمیت این ارزیابی در آن است که وضعیت واقعی مدرسه را از نزدیک بررسی میکند.
ممکن است در گزارشهای اداری، یک مدرسه آماده اعلام شده باشد، اما بازدید میدانی نواقصی مانند کمبود تجهیزات، مشکلات تأسیسات، وضعیت نامناسب کلاسها یا نیاز به تعمیرات را آشکار کند. به همین دلیل، مانور بازگشایی در حقیقت مرحله نهایی کنترل پروژه مهر است؛ مرحلهای که باید در آن مشخص شود آیا اقداماتی که طی ماههای گذشته برنامهریزی شدهاند، در سطح مدرسه به نتیجه رسیدهاند یا خیر. این ارزیابیها همچنین امکان اولویتبندی مشکلات را فراهم میکند؛ یعنی مشکلاتی که میتوانند مستقیماً ایمنی یا روند آموزشی دانشآموزان را مختل کنند، باید در اولویت رفع قرار گیرند.
۴۳ پروژه آموزشی در آستانه بهرهبرداری
در کنار آمادهسازی مدارس موجود، توسعه فضاهای آموزشی نیز بخش دیگری از برنامه آموزشوپرورش لرستان برای سال تحصیلی جدید است. یونس بهاروند ایرانیا، مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس لرستان، از آمادهسازی ۴۳ پروژه آموزشی برای بهرهبرداری پیش از آغاز سال تحصیلی خبر داده است.
این پروژهها در مجموع حدود ۱۴۰ کلاس درس با ۱۵ هزار و ۵۷۲ مترمربع زیربنا را شامل میشوند؛ ۲۲ پروژه در هفته دولت و ۲۱ پروژه نیز در فاصله هفته دولت تا آغاز سال تحصیلی به بهرهبرداری میرسند. اضافهشدن این کلاسها به ظرفیت آموزشی استان، از یک سو میتواند بخشی از نیاز مناطق دارای کمبود فضای آموزشی را پاسخ دهد و از سوی دیگر، فرصت مناسبی برای کاهش تراکم برخی کلاسها ایجاد کند.
اما تحویل ساختمان مدرسه پایان کار نیست. مدرسه زمانی واقعاً وارد چرخه آموزشی میشود که تجهیزات آن تأمین شده، نیروی انسانی مورد نیاز مشخص شده و امکانات لازم برای فعالیت دانشآموزان و معلمان فراهم باشد. به همین دلیل، هماهنگی میان آموزشوپرورش و نوسازی مدارس در روزهای منتهی به مهر اهمیت زیادی دارد؛ چراکه هر پروژه جدید باید در سریعترین زمان ممکن از یک ساختمان آماده به یک واحد آموزشی فعال تبدیل شود.
۲۲۰۰ کلاس در مسیر بهسازی
در بخش دیگری از اقدامات عمرانی، طرح شهید عجمیان با هدف بهسازی و شادابسازی مدارس لرستان دنبال شده است. در این طرح، حدود ۲ هزار و ۲۰۰ کلاس درس در ۴۲۱ مدرسه استان در مسیر بهسازی قرار گرفتهاند. این اقدامات بهویژه برای مدارس مناطق کمبرخوردار اهمیت دارد؛ مدارسی که ممکن است سالها با مشکلاتی مانند فرسودگی رنگ، تجهیزات یا برخی بخشهای عمومی ساختمان مواجه بوده باشند.
با این حال، شادابسازی مدرسه نباید صرفاً به ظاهر آن محدود شود. رنگآمیزی و زیباسازی زمانی معنا پیدا میکند که همزمان ایمنی ساختمان، سلامت تجهیزات، وضعیت سرویسهای بهداشتی، سیستمهای گرمایشی و سرمایشی و شرایط عمومی فضای آموزشی نیز بررسی شده باشد. در واقع، دانشآموز بیش از آنکه صرفاً به ظاهر رنگشده مدرسه نیاز داشته باشد، به محیطی ایمن، سالم و مناسب برای یادگیری نیازمند است.
یکی از بخشهای مهم آمادهسازی فضاهای آموزشی در لرستان، تعیین تکلیف مدارس آسیبدیده است. در ماههای گذشته بخشی از مدارس استان دچار آسیب شده بودند و آموزشوپرورش و دستگاههای مرتبط، بازسازی و تعمیر آنها را در دستور کار قرار دادند.
در ناحیه ۲ خرمآباد نیز ۱۸ مدرسه آسیبدیده بازسازی شده است. اهمیت این موضوع در آن است که بازگشت دانشآموز به مدرسه، بدون اطمینان از ایمنی ساختمان، قابل قبول نیست. بنابراین در مدارسی که نیازمند تعمیرات اساسی بودهاند، باید علاوه بر سرعتبخشیدن به عملیات، کیفیت تعمیرات نیز مورد توجه قرار گیرد. اگر مدرسهای هنوز برای حضور دانشآموزان آماده نیست، تعیین فضای جایگزین و اطلاعرسانی شفاف به خانوادهها اهمیت پیدا میکند. هدف نهایی این است که هیچ دانشآموزی به دلیل مشکل فضای آموزشی از جریان عادی تحصیل بازنماند.
۲۵ هزار کلاساولی در آستانه نخستین زنگ مدرسه
یکی از متفاوتترین تصاویر آغاز سال تحصیلی، حضور کلاساولیهاست؛ دانشآموزانی که برای نخستینبار وارد فضای مدرسه میشوند و تجربهای متفاوت از سایر دانشآموزان دارند. در لرستان نیز بیش از ۲۵ هزار دانشآموز کلاس اولی برای ورود به مدارس آماده شدهاند و جشن شکوفهها برای این گروه در حدود ۳ هزار مدرسه ابتدایی استان برگزار میشود.
برای این گروه، آمادگی مدرسه تنها به معنای آمادهبودن کلاس و معلم نیست. نحوه استقبال، فضای روانی مدرسه، رفتار مدیر و معلم، حضور خانوادهها و برنامههای روزهای نخست میتواند بر نخستین تجربه کودک از مدرسه اثر بگذارد. به همین دلیل، مدارس ابتدایی در روزهای نخست سال تحصیلی باید توجه بیشتری به سازگاری دانشآموزان جدیدالورود داشته باشند. کودک کلاس اولی ممکن است برای نخستینبار چند ساعت از خانواده جدا شود و وارد محیطی جدید شود؛ بنابراین فضای مدرسه باید تا حد امکان آرام، قابل پیشبینی و حمایتگر باشد.
از کلاس درس تا خیابان؛ ترافیک مهر
بازگشایی مدارس تنها در داخل ساختمان مدرسه اتفاق نمیافتد. از نخستین ساعات صبح مهرماه، خیابانهای اطراف مدارس نیز با تغییر محسوسی در الگوی تردد مواجه میشوند. پلیس راهور لرستان برای بازگشایی مدارس اعلام آمادهباش کرده و استقرار نیروها در اطراف مراکز آموزشی و مدیریت نقاط پرترافیک را در دستور کار قرار داده است. بر اساس اعلام رئیس پلیس راهور لرستان، مأموریت پلیس تنها برخورد با تخلفات نیست و روانسازی تردد و کمک به مدیریت رفتوآمد در اطراف مدارس نیز دنبال میشود.
این موضوع بهویژه در مدارس پرتراکم شهری اهمیت دارد؛ جایی که توقف خودروهای والدین، عبور دانشآموزان، تردد سرویسها و حجم بالای خودروها میتواند در ساعات آغاز و پایان مدارس باعث ایجاد گرههای ترافیکی شود. در این میان، رفتار خانوادهها نیز اهمیت دارد. رعایت قوانین توقف و تردد، استفاده از سرویسهای مجاز و توجه به عبور ایمن کودکان میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات ترافیکی روزهای نخست مهر را کاهش دهد.
انرژی؛ دغدغهای که امسال جدیتر است
سال تحصیلی جدید در شرایطی آغاز میشود که مدیریت مصرف انرژی نیز به یکی از موضوعات مورد توجه دستگاههای اجرایی تبدیل شده است؛ معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری لرستان با اشاره به آغاز سال تحصیلی، بر ضرورت آمادگی دستگاههای اجرایی برای مدیریت ناترازی انرژی و استمرار خدمات در مراکز آموزشی تأکید کرده است. حدود ۴۰۰ هزار دانشآموز و دانشجو در مراکز آموزش عمومی و عالی استان قرار است سال تحصیلی جدید را به شکل حضوری آغاز کنند و بخش عمده این جمعیت، حدود ۳۶۰ هزار نفر، دانشآموز هستند.
در چنین شرایطی، تأمین انرژی مدارس تنها یک موضوع خدماتی نیست و میتواند مستقیماً بر کیفیت آموزش اثر بگذارد. سیستمهای گرمایشی و سرمایشی، روشنایی کلاسها، تجهیزات اداری و بسیاری از فعالیتهای مدرسه به انرژی وابستهاند. از این رو، برنامهریزی برای مدیریت مصرف و پیشبینی شرایط اضطراری باید در کنار سایر برنامههای بازگشایی قرار گیرد تا اختلال احتمالی در زیرساختها کمترین اثر را بر فرآیند آموزش داشته باشد.
عدالت آموزشی؛ بخش فراموشنشدنی مهر
لرستان استانی با تفاوتهای جغرافیایی و اجتماعی قابل توجه است؛ از مدارس پرتراکم شهرهای بزرگ تا مدارس روستایی و عشایری که گاه در نقاط دورافتاده قرار گرفتهاند. به همین دلیل، نمیتوان آمادگی مدارس را تنها بر اساس میانگین استانی سنجید. ممکن است در یک منطقه، مشکل اصلی کمبود فضا باشد و در منطقهای دیگر، دسترسی به نیروی انسانی یا تجهیزات. عدالت آموزشی زمانی معنا پیدا میکند که دانشآموز روستایی نیز از حداقل امکانات لازم برای تحصیل برخوردار باشد و محل تولد و زندگی او به عاملی برای کاهش فرصتهای آموزشی تبدیل نشود. در این زمینه، توسعه فضاهای آموزشی جدید، بهسازی مدارس، تأمین نیروی انسانی، توزیع تجهیزات و توجه به مدارس مناطق کمبرخوردار باید در کنار هم دیده شوند.
با نزدیکشدن به اول مهر، آموزشوپرورش لرستان بخش بزرگی از مسیر پروژه مهر را پشت سر گذاشته است؛ ۳۶۰ هزار دانشآموز در مسیر ورود به مدارس هستند، بیش از ۴ هزار و ۹۰۰ مدرسه آمادهسازی شدهاند، ۱۸ هزار معلم ساماندهی شدهاند و بیش از ۹۹ درصد مدارس از نظر مسئولان برای آغاز سال تحصیلی آمادهاند. در کنار آن، ۲ هزار و ۵۵ مربی تربیتی و ۶۷۰ مشاور برای فعالیت در مدارس ساماندهی شدهاند، پروژههای عمرانی جدید در آستانه بهرهبرداری قرار گرفته و عملیات بهسازی مدارس نیز دنبال شده است.
اما بخش مهم ماجرا از اول مهر آغاز میشود؛ زمانی که آمارها باید به تجربه واقعی دانشآموزان تبدیل شوند. آنچه خانوادهها از آموزشوپرورش انتظار دارند، بیش از هر چیز یک شروع منظم است؛ اینکه فرزندشان مدرسه و کلاس مشخص داشته باشد، معلم در کلاس حاضر باشد، کتاب و امکانات اولیه فراهم باشد، مسیر رفتوآمد امن باشد و اگر مشکلی ایجاد شد، مرجع مشخصی برای پاسخگویی وجود داشته باشد. برای آموزشوپرورش نیز نخستین روزهای مهر فرصتی برای محکزدن تمام برنامههایی است که طی ماههای گذشته در قالب پروژه مهر دنبال شدهاند. هر نقصی که در این مرحله شناسایی شود، باید با سرعت مورد رسیدگی قرار گیرد تا مشکلات کوچک به مسئلهای بزرگ برای دانشآموزان و خانوادهها تبدیل نشود.
در نهایت، بازگشایی مدارس لرستان را نمیتوان فقط با تعداد مدارس آماده یا میزان اعتبار پروژههای عمرانی سنجید. معیار اصلی، کیفیت حضوری است که حدود ۳۶۰ هزار دانشآموز از اول مهر در مدارس استان تجربه خواهند کرد. لرستان اکنون در آستانه یکی از گستردهترین عملیات اجرایی سالانه خود قرار گرفته است؛ عملیاتی که از دفترهای اداری آموزشوپرورش آغاز شده، به کلاسهای درس رسیده و در خیابانهای اطراف مدارس، سرویسهای دانشآموزی، مراکز مشاوره و حتی شبکه انرژی استان ادامه پیدا میکند. اگرچه آموزشوپرورش اعلام کرده بیش از ۹۹ درصد مدارس استان آماده بازگشایی هستند، اما حفظ این آمادگی و تبدیل آن به یک شروع آرام و بدون وقفه، نیازمند تداوم نظارت در روزهای نخست مهر است. اکنون باید منتظر ماند و دید برنامهریزیهای چندماهه پروژه مهر تا چه اندازه در نخستین روزهای سال تحصیلی خود را در مدرسه نشان خواهد داد.
انتهای پیام/
- نویسنده: تسنیم
